Tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ trẻ trước bệnh viêm não Nhật Bản - một bệnh lý nguy hiểm có thể gây tổn thương não và để lại nhiều di chứng lâu dài. Việc tuân thủ đúng lịch tiêm giúp trẻ hình thành miễn dịch hiệu quả. Điều này giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh khi cơ thể trẻ còn non nớt. Để quá trình tiêm diễn ra an toàn và thuận lợi, bạn cần nắm rõ thời điểm tiêm, cách chuẩn bị và những lưu ý cần theo dõi sau tiêm.
Vì sao trẻ cần tiêm viêm não Nhật Bản?
Viêm não Nhật Bản là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Japanese encephalitis virus (JEV) gây ra, lây sang người qua muỗi đốt. Trẻ em là nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh và dễ gặp biến chứng nặng nếu không được bảo vệ đúng cách. Dưới đây là những lý do khiến việc tiêm vắc xin trở thành biện pháp cần thiết.
1. Nguy cơ phơi nhiễm cao ở trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ thường chơi ngoài trời, dễ bị muỗi đốt ở vườn cây, ao tù hay gần khu chăn nuôi. Hơn nữa, hệ miễn dịch của bé còn yếu, chưa đủ sức chống lại virus. Vì vậy, trẻ nhỏ cần được tiêm vắc xin đúng thời điểm để bảo vệ tốt nhất.
Trẻ nhỏ là nhóm dễ bị tổn thương trước viêm não Nhật Bản
2. Bệnh có thể gây tổn thương não và di chứng suốt đời
Viêm não Nhật Bản có thể tiến triển nhanh và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương. Khi virus tấn công não, trẻ dễ gặp các triệu chứng nặng như co giật, rối loạn ý thức hoặc hôn mê.
Dù được điều trị, nhiều trẻ vẫn có thể để lại các di chứng lâu dài như chậm phát triển trí tuệ, giảm khả năng vận động, rối loạn hành vi hoặc khó khăn trong học tập. Những ảnh hưởng này tác động lớn đến cuộc sống sau này của trẻ, vì vậy phòng bệnh từ sớm là điều rất cần thiết.
3. Tiêm vắc xin giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho viêm não Nhật Bản, nên việc phòng bệnh đóng vai trò then chốt. Vắc xin giúp cơ thể trẻ tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng nếu trẻ phơi nhiễm với virus. Tiêm đúng lịch giúp duy trì lượng kháng thể ổn định, đảm bảo trẻ được bảo vệ liên tục trong giai đoạn cơ thể còn nhạy cảm với các tác nhân gây bệnh.
Khi nào trẻ nên tiêm viêm não Nhật Bản?
Trẻ có thể bắt đầu tiêm từ khi đủ 9 tháng tuổi. Đây là thời điểm cơ thể trẻ đã có khả năng đáp ứng miễn dịch tốt hơn, giúp tạo ra lượng kháng thể cần thiết để phòng bệnh. Việc tiêm đúng độ tuổi giúp trẻ được bảo vệ sớm, đặc biệt trong giai đoạn trẻ bắt đầu khám phá môi trường xung quanh và dễ tiếp xúc với muỗi truyền bệnh.
Hiện nay, trẻ có thể tiêm vắc xin theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng, áp dụng tại các trạm y tế và được triển khai miễn phí cho nhóm tuổi nhất định. Bên cạnh đó, bạn cũng có thể cho trẻ tiêm dưới hình thức dịch vụ tại các bệnh viện hoặc trung tâm tiêm chủng để lựa chọn loại vắc xin phù hợp. Dù tiêm theo hình thức nào, trẻ vẫn cần tuân thủ đúng mốc thời gian để đạt miễn dịch tối ưu.
Để tiện theo dõi và thực hiện đúng thời điểm, bạn nên nắm rõ lịch tiêm viêm não Nhật Bản chuẩn dưới đây.
1. Lịch tiêm theo Chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR)
Trong TCMR, trẻ được tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản dạng bất hoạt (JEVAX) - loại vắc xin được sử dụng phổ biến tại Việt Nam và phù hợp cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên. Vắc xin này giúp trẻ tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh trong thời điểm bệnh có thể bùng phát theo mùa.
Lịch tiêm cụ thể theo TCMR gồm 3 mũi cơ bản:
- Mũi 1: Tiêm khi trẻ đủ 12 tháng tuổi.
- Mũi 2: Tiêm cách mũi 1 từ 1 - 2 tuần.
- Mũi 3: Tiêm nhắc lại sau mũi 2 một năm.
Việc tuân thủ đúng ba mũi trong lịch tiêm mở rộng giúp trẻ đạt miễn dịch tốt nhất. Với trẻ sống trong vùng có nguy cơ cao, bác sĩ có thể đánh giá và cân nhắc lịch tiêm nhắc lại sau vài năm để duy trì hiệu quả bảo vệ.
Vắc xin JEVAX được sử dụng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng
2. Lịch tiêm dưới hình thức dịch vụ
Khi lựa chọn tiêm dịch vụ, bạn có thể tiếp cận đa dạng các loại vắc xin viêm não Nhật Bản với nguồn gốc và lịch tiêm khác nhau. Hiện nay, bên cạnh vắc xin JEVAX, các cơ sở tiêm chủng dịch vụ sử dụng chủ yếu hai loại:
- Vắc xin Imojev (Pháp): Vắc xin sống giảm độc lực, phù hợp cho trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên.
- Vắc xin JEEV (Ấn Độ): Vắc xin bất hoạt, tương tự cơ chế của JEVAX, dùng cho trẻ từ 12 tháng tuổi.
Tùy theo loại vắc xin, lịch tiêm được áp dụng như sau:
2.1. Lịch tiêm vắc xin Imojev
Imojev là vắc xin sống giảm độc lực, được thiết kế với lịch tiêm đơn giản, giúp trẻ hình thành miễn dịch bền vững phòng viêm não Nhật Bản. Lịch tiêm được khuyến cáo như sau:
- Mũi 1: Tiêm khi trẻ được 9 tháng tuổi.
- Mũi 2: Tiêm cách mũi 1 khoảng 1 năm để củng cố miễn dịch.
Người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên: Tiêm 1 mũi duy nhất, không cần nhắc lại thường xuyên trừ khi có chỉ định đặc biệt (như chuẩn bị đi đến vùng dịch hoặc nguy cơ phơi nhiễm cao).
2.2. Lịch tiêm vắc xin JEEV
JEEV là vắc xin viêm não Nhật Bản bất hoạt sản xuất trên tế bào Vero, được sử dụng rộng rãi trong hệ thống tiêm chủng dịch vụ. Vắc xin này phù hợp cho cả trẻ nhỏ và người lớn chưa từng được tiêm phòng trước đó. Lịch tiêm chuẩn của JEEV được khuyến cáo như sau:
- Mũi 1: Tiêm cho trẻ trong độ tuổi 1 - 3 tuổi.
- Mũi 2: Tiêm cách mũi 1 tối thiểu 1 tháng.
Đối với người lớn đến 49 tuổi chưa từng tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản, JEEV vẫn có thể được sử dụng với cùng phác đồ hai mũi, đảm bảo hình thành miễn dịch đầy đủ để phòng ngừa bệnh.
Ai nên và không nên tiêm viêm não Nhật Bản?
Không phải tất cả trẻ đều có thể tiêm ngay vắc xin viêm não Nhật Bản. Việc hiểu rõ nhóm nên tiêm, cần hoãn tiêm và chống chỉ định giúp đảm bảo an toàn cho trẻ trong mỗi buổi tiêm chủng.
1. Những đối tượng nên tiêm vắc xin
Vắc xin viêm não Nhật Bản được khuyến cáo rộng rãi cho trẻ nhỏ và người trưởng thành có nguy cơ phơi nhiễm cao. Các trường hợp nên tiêm bao gồm:
- Trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
- Trẻ sống tại khu vực lưu hành viêm não Nhật Bản hoặc vùng có mật độ muỗi cao.
- Người lớn làm việc ngoài trời, trong trang trại hoặc chuẩn bị đến vùng có dịch.
- Các đối tượng có sức khỏe ổn định, không mắc bệnh cấp tính và không có tiền sử dị ứng với thành phần vắc xin.
2. Trường hợp cần hoãn tiêm tạm thời
Một số trẻ dù đủ điều kiện về tuổi nhưng tạm thời chưa thể tiêm vì sức khỏe chưa ổn định. Các trường hợp cần trì hoãn gồm:
- Trẻ đang sốt, mệt mỏi hoặc mắc bệnh cấp tính như viêm hô hấp, tiêu chảy, nhiễm trùng.
- Trẻ vừa trải qua phẫu thuật hoặc đang hồi phục sau bệnh nặng.
- Trẻ đang bùng phát bệnh lý dị ứng da, đặc biệt là viêm da cơ địa nặng.
- Trẻ đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc corticoid liều cao làm ảnh hưởng đáp ứng miễn dịch.
Trẻ cần hoãn tiêm tạm thời nếu đang sốt, mệt mỏi
3. Trường hợp chống chỉ định tiêm
Có một số trường hợp tuyệt đối không được tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản để tránh nguy cơ phản ứng nặng. Các chống chỉ định bao gồm:
- Trẻ từng có phản vệ độ II trở lên sau liều vắc xin viêm não Nhật Bản trước đây.
- Dị ứng nghiêm trọng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin.
- Người bị suy giảm miễn dịch nặng hoặc mắc bệnh lý ác tính chưa được bác sĩ cho phép tiêm.
- Phụ nữ mang thai (tùy loại vắc xin), trừ khi có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ.
Bạn cần chuẩn bị gì trước khi đưa con đi tiêm?
Để buổi tiêm viêm não Nhật Bản diễn ra an toàn, bạn cần chuẩn bị cả về sức khỏe của trẻ và thông tin tiền sử bệnh. Sự chuẩn bị đúng cách giúp bác sĩ sàng lọc chính xác và hạn chế tối đa phản ứng không mong muốn.
1. Đánh giá tình trạng sức khỏe của trẻ
Trước buổi tiêm, bạn cần quan sát kỹ để đảm bảo trẻ đang ở trong trạng thái sức khỏe ổn định. Trẻ tỉnh táo, ăn ngủ bình thường và không có dấu hiệu bất thường trong những ngày gần tiêm.
Bạn cần kiểm tra xem trẻ có đang sốt, ho nhiều, chảy mũi, thở khò khè hoặc tiêu chảy hay không. Những biểu hiện này có thể cho thấy trẻ đang mắc bệnh cấp tính và nên được hoãn tiêm để tránh làm nặng thêm triệu chứng.
Ngoài ra, nếu trẻ có tình trạng quấy khóc kéo dài, bỏ bú, nôn nhiều hoặc mệt mỏi bất thường, cha mẹ cũng cần báo ngay với bác sĩ để được đánh giá trước khi quyết định có nên tiêm hay không. Sức khỏe ổn định là yếu tố quan trọng nhất giúp trẻ đáp ứng miễn dịch tốt và hạn chế tối đa phản ứng sau tiêm.
Bạn cần đánh giá kỹ sức khỏe của trẻ trước tiêm
2. Chuẩn bị hồ sơ và thông tin tiền sử bệnh
Trước khi đưa trẻ đi tiêm, bạn cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ tiêm chủng để bác sĩ có thể đánh giá chính 1.xác khoảng cách giữa các mũi và lịch sử tiêm của trẻ. Sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng quản lý tiêm chủng điện tử nên được mang theo trong mỗi buổi tiêm.
Bên cạnh đó, cha mẹ cần thông báo rõ cho bác sĩ các thông tin quan trọng như tiền sử dị ứng, phản ứng bất thường sau những lần tiêm trước, bệnh lý mạn tính của trẻ hoặc thuốc trẻ đang sử dụng. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình sàng lọc và quyết định trẻ có đủ điều kiện tiêm hay cần hoãn tiêm để đảm bảo an toàn.
3. Giữ tâm lý thoải mái cho trẻ
Tâm lý của trẻ cũng là yếu tố quan trọng giúp buổi tiêm diễn ra thuận lợi. Bạn nên cho trẻ ăn uống đầy đủ, ngủ đủ giấc để tránh mệt mỏi trước khi tiêm.
Đối với trẻ lớn, cha mẹ có thể trò chuyện nhẹ nhàng, giải thích đơn giản về việc tiêm để giúp trẻ giảm căng thẳng. Với trẻ nhỏ, việc ôm ấp, vỗ về và tạo cảm giác an toàn sẽ giúp trẻ ổn định hơn khi bước vào phòng tiêm. Giữ tâm lý thoải mái không chỉ giúp trẻ hợp tác tốt với nhân viên y tế, mà còn làm giảm mức độ quấy khóc và lo lắng trong suốt quá trình tiêm chủng.
Chăm sóc và theo dõi trẻ sau tiêm
Sau khi tiêm viêm não Nhật Bản, trẻ cần được theo dõi sát để phát hiện sớm các phản ứng bất thường và chăm sóc đúng cách. Giai đoạn sau tiêm là thời điểm quan trọng giúp đảm bảo an toàn và đánh giá khả năng đáp ứng của trẻ với vắc xin.
1. Theo dõi tại điểm tiêm
Sau khi tiêm, bạn nên giữ trẻ ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút. Đây là khoảng thời gian có thể xuất hiện các phản ứng tức thì như nổi mẩn, khó thở, chóng mặt hoặc phản vệ.
Nhân viên y tế sẽ quan sát trực tiếp và hỗ trợ ngay nếu trẻ có dấu hiệu bất thường. Việc tuân thủ theo dõi tại điểm tiêm giúp bạn an tâm và ngăn ngừa các nguy cơ nghiêm trọng trong giai đoạn đầu sau tiêm.
2. Chăm sóc trẻ tại nhà
Khi về nhà, trẻ cần được theo dõi liên tục trong 24 - 48 giờ đầu. Bạn nên kiểm tra thân nhiệt, quan sát mức độ ăn uống, bú mẹ, ngủ nghỉ và hoạt động của trẻ.
Một số phản ứng nhẹ như sốt vừa, đau hoặc sưng nhẹ tại vị trí tiêm, quấy khóc thoáng qua có thể xảy ra và thường tự cải thiện. Trong trường hợp này, cha mẹ có thể cho trẻ uống đủ nước, mặc quần áo thoáng mát và để trẻ nghỉ ngơi nhiều hơn để cơ thể thích nghi sau tiêm viêm não Nhật Bản.
Bạn nên tránh chườm lạnh trực tiếp lên vị trí tiêm và không xoa bóp vùng tiêm vì có thể làm tăng kích ứng. Nếu trẻ sốt, bạn có thể dùng thuốc hạ sốt theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
3. Dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám ngay
Sau tiêm vắc xin, nếu trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào dưới đây, bạn cần đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt:
- Sốt cao liên tục trên 39°C và không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
- Trẻ li bì, ngủ gà, khó đánh thức hoặc phản ứng chậm bất thường.
- Co giật, run giật tay chân hoặc rùng mình kéo dài.
- Bỏ bú hoàn toàn, nôn nhiều, không chịu ăn uống trong nhiều giờ.
- Thở nhanh, thở khò khè, thở rút lõm ngực hoặc có dấu hiệu khó thở.
- Phát ban toàn thân, nổi mề đay nhiều hoặc sưng phù lan rộng quanh vị trí tiêm.
- Quấy khóc thét kéo dài không dỗ được, nhất là kèm theo căng cứng người.
- Bất kỳ dấu hiệu nào khiến bạn lo lắng về an toàn của trẻ.
Bạn cần cho trẻ đến khám bác sĩ nếu con sốt cao liên tục trên 39°C
Tiêm viêm não Nhật Bản ở đâu uy tín?
Khi lựa chọn địa điểm tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản, bạn cần ưu tiên cơ sở y tế đạt chuẩn, có đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và quy trình tiêm chủng an toàn. Một trong những địa chỉ được nhiều gia đình tin tưởng hiện nay là Bệnh viện Đại học Phenikaa - PhenikaaMec, nơi sở hữu hệ thống tiêm chủng đạt chuẩn, hiện đại và thân thiện với trẻ nhỏ.
Tại bệnh viện, Trung tâm Tiêm chủng được tổ chức theo quy trình khép kín, đảm bảo an toàn từ bước sàng lọc trước tiêm, tiêm chủng, cho đến theo dõi sau tiêm. Các bác sĩ tại đây đều được đào tạo bài bản về miễn dịch - tiêm chủng, có khả năng đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe của trẻ, phát hiện sớm những yếu tố nguy cơ và tư vấn rõ ràng cho bạn trước khi tiêm.
Cơ sở vật chất tại bệnh viện được thiết kế theo tiêu chuẩn bệnh viện đại học, với khu vực tiêm thoáng rộng, sạch sẽ và đầy đủ trang thiết bị theo dõi. Hệ thống lưu trữ và bảo quản vắc xin hiện đại đảm bảo vắc xin viêm não Nhật Bản luôn đạt chất lượng tốt nhất trước khi được sử dụng.
Bên cạnh đó, Trung tâm Tiêm chủng của bệnh viện còn triển khai dịch vụ nhắc lịch tiêm, theo dõi phản ứng sau tiêm và hỗ trợ giải đáp thắc mắc cho bạn. Trẻ được chăm sóc chu đáo từ khi bước vào phòng khám đến khi hoàn tất theo dõi sau tiêm, tạo cảm giác an toàn và thoải mái cho cả gia đình.
Với đội ngũ chuyên môn vững vàng, quy trình tiêu chuẩn và cơ sở vật chất đồng bộ, Bệnh viện Đại học Phenikaa là lựa chọn uy tín để bạn an tâm đưa trẻ đi tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản.
Kết luận
Tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản là biện pháp bảo vệ hiệu quả, giúp trẻ tránh nguy cơ mắc bệnh nặng và các biến chứng thần kinh lâu dài. Việc chuẩn bị kỹ trước tiêm, chăm sóc đúng cách sau tiêm và lựa chọn địa chỉ tiêm chủng uy tín đóng vai trò quan trọng để đảm bảo an toàn cho trẻ trong mỗi buổi tiêm.
Nếu bạn đang tìm một nơi tiêm chủng tin cậy, đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và quy trình chuẩn hóa, Bệnh viện Đại học Phenikaa - PhenikaaMec là lựa chọn phù hợp. Trung tâm Tiêm chủng của bệnh viện luôn sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn và đồng hành cùng gia đình trong hành trình bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ. Bạn hãy liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.
